|
Snel Antwoord: Werkt Roodlichttherapie bij gewrichtspijn?
Bij artrose van de knie is lichttherapie goed onderzocht, en het bewijs is positief, mits de dosis klopt. Een meta-analyse van 22 gerandomiseerde studies liet zien dat behandelingen met de aanbevolen dosis duidelijke pijnvermindering gaven, en behandelingen met een te lage of te hoge dosis niets. Dat verklaart waarom je overal tegenstrijdige verhalen leest. Twee eerlijke kanttekeningen: dat onderzoek is gedaan met laser op afgebakende punten, niet met een paneel op afstand, en bij reumatoïde artritis (echte reuma) is het beeld een stuk gemengder. |
Dit is het onderwerp waar het onderzoek naar rood licht therapie het verst is. Er liggen tientallen gerandomiseerde studies, meerdere meta-analyses en zelfs internationale dosisrichtlijnen. Dat maakt het ook het onderwerp waar de details er het meest toe doen.
Eerst dit: artrose of reuma?
Deze twee worden voortdurend door elkaar gehaald, ook in artikelen over dit onderwerp, en het maakt echt uit.
-
Artrose is slijtage van het kraakbeen. In het Engels heet dat osteoarthritis, wat in het Nederlands verwarrend genoeg op artritis lijkt. Het komt vooral voor in knieën, heupen, handen en nek, en het is de meest voorkomende gewrichtsaandoening.
-
Reumatoïde artritis is een auto-immuunziekte waarbij je afweersysteem je eigen gewrichten aanvalt. Dat is een ander mechanisme en een andere behandeling, met reumaremmers en biologicals.
Vrijwel al het positieve onderzoek naar lichttherapie en gewrichten gaat over artrose. Bij reumatoïde artritis is het beeld anders, en dat komt verderop aan bod. Weet je niet zeker welke je hebt, vraag het dan na bij je huisarts, want het bepaalt wat je van dit artikel mag verwachten.
Artrose: hier is het bewijs het sterkst
De meta-analyse die de tegenstrijdigheid verklaarde
Jarenlang gaven studies naar lichttherapie bij knieartrose wisselende resultaten. De ene vond een duidelijk effect, de andere niets. Behandelrichtlijnen namen het daarom niet op.
In 2019 keken onderzoekers daar preciezer naar (Stausholm et al., BMJ Open). Ze analyseerden 22 gerandomiseerde placebogecontroleerde studies en deelden die in op dosis. Toen werd het patroon zichtbaar: de studies die de internationaal aanbevolen dosis gebruikten lieten duidelijke pijnvermindering zien, en de studies die daarvan afweken niet.
Het effect in de goed gedoseerde studies was aanzienlijk. De pijnvermindering was het grootst in de weken ná de behandelperiode, met ongeveer 32 punten verschil ten opzichte van placebo op een schaal van 0 tot 100. Ook de beperkingen in het dagelijks leven namen af.
Dat is een belangrijk inzicht: het verschil tussen werkt en werkt niet zit hem hier niet in de therapie, maar in de dosering. Een studie met de verkeerde dosis toont niet aan dat licht niet werkt, net zomin als een te lage dosis paracetamol aantoont dat paracetamol niet werkt.
Eerlijk is ook dat niet elke analyse even stellig is. Een recentere meta-analyse van tien gerandomiseerde studies bevestigde dat lichttherapie de pijn in rust vermindert vergeleken met een schijnbehandeling, maar beoordeelde de zekerheid van dat bewijs als laag, vooral door verschillen in opzet en kwaliteit tussen de studies (Oliveira et al., 2024). De conclusie daar: bruikbaar als aanvulling op andere behandelingen, nog niet sterk genoeg om op zichzelf te staan. Dat is geen tegenspraak met het dosisverhaal, maar een aanvulling erop: het effect is er, en tegelijk is er behoefte aan grotere, strakker opgezette studies. Zo staat het er ook echt voor.
Wat de aanbevolen dosis is
De World Association for Laser Therapy heeft die vastgelegd. Voor het kniegewricht: minstens 4 joule per behandelpunt bij een golflengte van 780 tot 860 nanometer, of minstens 1 joule per punt bij 904 nanometer. De meta-analyse kwam op een optimum van 4 tot 8 joule per punt bij 785 tot 860 nanometer.
Let op de formulering: joule per punt. Bij deze studies wordt het gewricht behandeld op een aantal afgebakende plekken, meestal rond de knie. In de meest recente gerandomiseerde studie waren dat negen punten, met 4 joule per punt (Lasers in Medical Science, 2025). Dat is een gerichte behandeling, geen algemene belichting.
Wat de richtlijnen zeggen
Lichttherapie staat inmiddels in de richtlijn van de Osteoarthritis Research Society International, maar met een beperkte aanbeveling: het wordt genoemd voor knieartrose bij mensen die vanwege hart- en vaatproblemen, maagklachten of eerdere bijwerkingen geen ontstekingsremmers kunnen gebruiken. Het is dus geen eerste keuze, maar het staat er wel, en dat is meer dan bij de meeste alternatieve behandelingen.
Waar dit op de bewijsladder staat
Om het in perspectief te plaatsen: van alle onderwerpen in onze kennisbank staat gewrichtspijn het hoogst op de ladder van bewijs. Bij veel toepassingen is er hooguit een biologische reden of preklinisch onderzoek. Hier is er overtuigend klinisch bewijs bij mensen, meerdere meta-analyses, een dosis-responsverband en een vermelding in een internationale richtlijn. Dat is een andere categorie.
Twee dingen houden het tegen om van "bewezen behandeling" te spreken. De zekerheid van het bewijs wordt door onderzoekers nog als beperkt beoordeeld, met de oproep tot grotere studies. En, belangrijker voor jouw keuze, het onderzoek is vrijwel allemaal met laser gedaan, niet met een paneel. Wat dat laatste betekent, staat hieronder.
Reumatoïde artritis: een gemengder beeld
Hier is eerlijkheid op zijn plaats, want dit deel van het verhaal wordt online meestal weggelaten.
Een Cochrane-review uit 2005 was voorzichtig positief: lichttherapie verminderde pijn met ongeveer 1,1 punt op een schaal van 10 en verkortte de ochtendstijfheid met bijna een half uur. De auteurs noemden het bewijs van beperkte kwaliteit, en het effect hield niet lang aan. Bovendien werd vrijwel alleen op de handen getest.
Recentere reviews zijn kritischer. Een systematische review uit 2023 met achttien gerandomiseerde studies vond weinig tot geen verschil tussen infraroodlaser en een nepbehandeling op pijn, ochtendstijfheid en knijpkracht, met bewijs van lage kwaliteit. Een meta-analyse uit 2024 vond wel verbetering van knijpkracht en ochtendstijfheid, maar geen pijnvermindering.
De eerlijke samenvatting: bij reumatoïde artritis is het onduidelijk. Mogelijk zit er iets in voor stijfheid en handfunctie, maar de pijnvermindering die bij artrose wel wordt gevonden, komt hier niet consistent uit de bus. Gebruik het in elk geval nooit in plaats van je reumaremmers.
De vraag die niemand stelt: laser of paneel?
Dit moeten we benoemen, ook al pleit het niet in ons voordeel. Vrijwel al het onderzoek hierboven is gedaan met laser, gericht op een handvol punten rond het gewricht. Onze panelen zijn LED, en ze belichten een groot oppervlak vanaf enige afstand.
Betekent dat dat een paneel niet werkt? Nee, en dat is niet wat we zeggen. Er zijn goede argumenten dat het in de buurt komt. De golflengte van 850 nanometer die onze panelen gebruiken valt binnen het bereik dat de meta-analyse als effectief aanwijst. En qua energie is 4 joule per vierkante centimeter met een paneel op korte afstand in ongeveer een minuut te leveren.
Maar er zijn ook echte verschillen. Een laser bundelt alle energie in een kleine spot met een hoge intensiteit; een paneel verspreidt die over een groot vlak. De dosisrichtlijnen zijn opgesteld voor die eerste situatie. Of ze zich netjes laten vertalen naar de tweede, is niet uitgezocht. Er zijn wel LED-studies bij gewrichtspijn, maar de grote meta-analyses leunen op laseronderzoek.
De eerlijke conclusie: het bewijs voor lichttherapie bij artrose is stevig, maar het is geen bewijs voor een paneel op afstand. Dat is een nuance die je op weinig webshops zult lezen, en het is de reden dat wij bij dit onderwerp geen exacte behandeltijden beloven.
Wat mensen zelf ervaren
Gewrichtspijn is het onderwerp waar we erg veel positieve reacties over horen. Mensen zetten een paneel op hun knie of onderrug en zeggen dat het scheelt.
Bij pijn is het placebo-effect groot, en artrose kent goede en slechte periodes. Dat maakt losse ervaringen een onbetrouwbare graadmeter. Buiten placebo ligt hier echter wel een fundament onder: bij artrose is in gerandomiseerd, placebogecontroleerd onderzoek een effect aangetoond. De ervaringen sluiten dus aan bij iets wat echt gemeten is.
Wat je nog meer moet weten
-
Lichttherapie geneest geen artrose. Het kraakbeen groeit niet terug. Het gaat om pijn en functie.
-
Het effect is tijdelijk. In de meta-analyse piekte de pijnvermindering in de weken na de behandelserie en nam daarna af. Het is daarom belangrijk je sessies doorlopend te blijven doen.
-
Het vervangt je medicatie niet. Overleg met je arts voordat je iets verandert.
-
Bewegen en spierkracht blijven bij artrose de basis. Lichttherapie komt daarnaast, niet in plaats daarvan.
-
Bij reumatoïde artritis: gebruik het nooit in plaats van je reumaremmers.
Veiligheid
Lichttherapie is niet-invasief en in de studies zijn geen ernstige bijwerkingen gemeld. Dat is precies waarom het in de OARSI-richtlijn wordt genoemd voor mensen die geen ontstekingsremmers verdragen: het risicoprofiel is gunstig.
Overleg met je arts als je medicatie gebruikt die je lichtgevoeliger maakt, gebruik het niet op een gewricht dat acuut ontstoken, warm en rood is zonder overleg, en kijk niet direct in de lichtbron.
Veelgestelde vragen
Helpt rood licht therapie bij artrose?
Bij knieartrose is dat in gerandomiseerd onderzoek aangetoond, mits de dosis klopt. De meta-analyse uit 2019 vond duidelijke pijnvermindering bij de aanbevolen dosis en geen effect bij afwijkende doses. Wel is dat onderzoek met laser gedaan, niet met een paneel.
En bij reuma?
Daar is het beeld gemengd. Oudere reviews waren voorzichtig positief over pijn en ochtendstijfheid, recentere zijn kritischer en vinden weinig tot geen pijnvermindering. Mogelijk zit er iets in voor stijfheid en handfunctie.
Hoe lang moet ik een gewricht belichten?
We geven bewust geen exacte tijden, omdat de dosisrichtlijnen zijn opgesteld voor laser en de vertaling naar een paneel niet is onderzocht. Houd de instructies bij je apparaat aan en overleg bij twijfel met je fysiotherapeut of arts.
Waarom lees ik overal dat het niet in de richtlijnen staat?
Dat klopte lange tijd, en de reden is interessant: reviews die studies met goede en slechte dosering op één hoop gooiden vonden gemiddeld geen effect. Toen onderzoekers in 2019 op dosis uitsplitsten, kwam er wel een duidelijk beeld. Inmiddels staat het in de OARSI-richtlijn, zij het met een beperkte aanbeveling.
Kan ik hiermee stoppen met mijn pijnstillers?
Niet op eigen houtje. Bespreek het met je arts. Wel is dit precies de groep waar de richtlijn lichttherapie voor noemt: mensen die om medische redenen geen ontstekingsremmers kunnen gebruiken.
Wil je het proberen?
Bij gewrichtspijn is dit van alle onderwerpen in onze kennisbank het onderwerp met het stevigste fundament. Doe het wel met de juiste verwachting: het gaat om pijn en functie, niet om genezing, het effect is tijdelijk, en het onderzoek is met laser gedaan.
Onze proefperiode van 120 dagen geeft je ruim de tijd om te merken of het iets voor je doet. Twijfel je welk apparaat bij jouw situatie past, bel ons dan op +31 85 250 2810 of mail support@nuvibody.com.
Bronnen
Stausholm MB, Naterstad IF, Joensen J, Lopes-Martins RAB, Saebo H, Lund H, Fersum KV, Bjordal JM. Efficacy of low-level laser therapy on pain and disability in knee osteoarthritis: systematic review and meta-analysis of randomised placebo-controlled trials. BMJ Open. 2019;9(10):e031142.
https://doi.org/10.1136/bmjopen-2019-031142
Oliveira S, Andrade R, Valente C, Espregueira-Mendes J, Silva FS, Hinckel BB, Carvalho O, Leal A. Effectiveness of photobiomodulation in reducing pain and disability in patients with knee osteoarthritis: a systematic review with meta-analysis. Physical Therapy. 2024;104(8):pzae073.
https://doi.org/10.1093/ptj/pzae073
Bjordal JM. Low level laser therapy (LLLT) and World Association for Laser Therapy (WALT) dosage recommendations. Photomedicine and Laser Surgery. 2012;30(2):61-62.
https://doi.org/10.1089/pho.2012.9893
Effect of photobiomodulation (low-level laser therapy) in patients with knee osteoarthritis: a randomized controlled trial. Lasers in Medical Science. 2025.
https://doi.org/10.1007/s10103-025-04542-4
Brosseau L, Robinson V, Wells G, de Bie R, Gam A, Harman K, Morin M, Shea B, Tugwell P. Low level laser therapy (classes I, II and III) for treating rheumatoid arthritis. Cochrane Database of Systematic Reviews. 2005;(4):CD002049.
https://doi.org/10.1002/14651858.CD002049.pub2
Effects of low-level laser therapy in adults with rheumatoid arthritis: a systematic review and meta-analysis of controlled trials. 2023.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10490856/
Chow RT, Johnson MI, Lopes-Martins RA, Bjordal JM. Efficacy of low-level laser therapy in the management of neck pain: a systematic review and meta-analysis of randomised placebo or active-treatment controlled trials. The Lancet. 2009;374(9705):1897-1908.
Current advances of photobiomodulation therapy in treating knee osteoarthritis. Frontiers in Cell and Developmental Biology. 2023.
https://doi.org/10.3389/fcell.2023.1286025
Stelian J, Gil I, Habot B, et al. Improvement of pain and disability in elderly patients with degenerative osteoarthritis of the knee treated with narrow-band light therapy. Journal of the American Geriatrics Society. 1992;40(1):23-26.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/1727843/
Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies. Overleg met je huisarts, reumatoloog of fysiotherapeut voordat je iets aan je behandeling verandert.
