Roodlichttherapie en eczeem: wat het onderzoek tot nu toe laat zien
Kort antwoord
Rood licht remt ontstekingen in de huid. Dat geldt ook voor nabij-infrarood licht: het onzichtbare licht net voorbij het rode deel van het spectrum, dat iets dieper doordringt. Het onderzoek naar eczeem wijst tot nu toe in dezelfde richting. Bij muizen met een eczeemachtige huidaandoening zorgde rood licht voor minder krabben, minder ontsteking en minder huidverdikking. In een onderzoek onder 112 mensen met eczeem die met nabij-infrarood licht werden behandeld, had 71 procent minder jeuk en zag 62 procent verbetering van de huiduitslag. Huidmonsters lieten bovendien zien dat de ontsteking zelf was afgenomen. Niemand meldde bijwerkingen.
Dit zijn eerste aanwijzingen, nog geen gevestigde behandeling. De aanpak is namelijk nog niet getest in een modern onderzoek met een paneel voor thuisgebruik. Wij vinden de resultaten veelbelovend genoeg om het naast je gebruikelijke behandeling te proberen. De lichttherapie die het sterkst wordt ondersteund door medische richtlijnen is UVB. Die krijg je via een dermatoloog.
Eczeem, ook wel atopische dermatitis genoemd, is een chronische huidaandoening. De huidbarrière is verzwakt en het immuunsysteem reageert te sterk. Het resultaat: ontsteking, jeuk en krabben, waardoor de klachten verder verergeren. Veel mensen met eczeem zoeken iets dat ze naast hun crèmes en medicatie kunnen gebruiken. Roodlichttherapie wordt soms sterker aangeprezen dan het bewijs rechtvaardigt, maar ook stelliger afgeschreven dan op basis van datzelfde bewijs terecht is. Dit is waar het onderzoek daadwerkelijk staat.
Waarom het logisch is om naar licht te kijken
Er wordt aangenomen dat rood en nabij-infrarood licht worden opgenomen door mitochondriën in huidcellen. Volgens het voorgestelde werkingsmechanisme kan dit ontstekingen remmen en het herstel van het huidweefsel ondersteunen (Avci et al., 2013). Hetzelfde effect ligt ten grondslag aan toepassingen waarvoor rood licht al goed onderbouwd is door degelijk onderzoek, zoals wondgenezing en collageenproductie.
Toen onderzoekers naar eczeem gingen kijken, begonnen ze dus niet zomaar ergens. Ze onderzochten een aanpak die al effect heeft op ontstekingen en huidherstel, bij een aandoening waarin juist die twee problemen centraal staan.
Wat er tot nu toe is gevonden
Bij dieren: hetzelfde effect op drie manieren zichtbaar
In het meest uitgebreide onderzoek tot nu toe werden muizen met een eczeemachtige huidaandoening in twee weken tijd veertien keer met rood licht behandeld. Alle groepen die licht kregen, krabden minder en hadden mildere huidklachten dan de onbehandelde groep. Bloedonderzoek liet lagere concentraties zien van stoffen die de ontsteking aanjagen. Onder de microscoop was de huid bovendien minder verdikt en bevatte deze minder immuuncellen die jeukveroorzakende stoffen vrijmaken (Kim et al., 2021).
Voor deze onderzoeksfase is dat een sterk resultaat. De verbetering was tegelijkertijd zichtbaar in het gedrag van de dieren, in hun bloedwaarden en in het huidweefsel zelf. Dat is veel moeilijker met een andere verklaring af te doen dan één positieve meting. De gebruikte golflengte lag dicht bij die van het rode licht van een paneel en de energiedosis lag in een vergelijkbaar bereik. Het licht kwam alleen uit een laser in plaats van uit een reeks leds. Het blijft een dieronderzoek, dus de open vraag is hoe goed deze resultaten zich naar mensen vertalen.
Bij mensen: 112 patiënten behandeld met nabij-infrarood licht
In een onderzoek onder 112 mensen met eczeem die met nabij-infrarood licht werden behandeld, meldde 71 procent minder jeuk en zag 62 procent verbetering van de huiduitslag. Er werden geen bijwerkingen gemeld. De onderzoekers namen ook huidmonsters. Daaruit bleek dat de immuunactiviteit die de ontsteking veroorzaakt, was afgenomen (Morita et al., 1993). Dat laatste is relevant: de verbetering zat niet alleen in hoe mensen zich voelden. Er was ook iets meetbaars in de huid veranderd.
De golflengte van 830 nm ligt dicht bij die van het nabij-infrarode licht in een modern paneel. Maar het licht werd met een laser toegediend en het artikel vermeldt de dosis en het aantal sessies niet. Daardoor is onduidelijk in hoeverre de resultaten ook voor een paneel gelden. Twee punten beperken wat we hieruit kunnen concluderen. Er was geen controlegroep, waardoor het effect van het licht niet volledig te onderscheiden is van natuurlijke schommelingen in de klachten en de verwachting dat de behandeling zou helpen. Daarnaast kwam het licht uit een medisch apparaat in plaats van een ledpaneel. Bredere overzichtsstudies naar ledbehandelingen binnen de dermatologie beschrijven rood licht als een mogelijke optie bij inflammatoire huidaandoeningen, maar benadrukken dat er nog weinig onderzoek specifiek naar eczeem is gedaan (Ngoc et al., 2023; Jagdeo et al., 2018).
Een kanttekening over blauw licht
De meest zorgvuldig opgezette lichtonderzoeken naar eczeem gebruikten tot nu toe eigenlijk blauw licht in plaats van rood. In een gerandomiseerd onderzoek, waarbij patiënten door loting aan een behandel- of controlegroep worden toegewezen, werden 21 patiënten met blauw ledlicht behandeld. De ernst van het eczeem nam sterker af op de behandelde plekken dan op de onbehandelde plekken. Sindsdien is ook een groter gerandomiseerd onderzoek met blauw licht voor het hele lichaam uitgevoerd (Keemss et al., 2016; Kromer et al., 2019). Dat onderscheid is goed om te kennen. Als je online leest dat licht helpt bij eczeem, wordt namelijk vaak naar dit onderzoek verwezen. Het gaat daarbij om een andere kleur licht dan die van een roodlichtpaneel.
Wat dit alles bij elkaar betekent
Rood licht bij eczeem heeft een werkingsmechanisme dat goed is onderbouwd in de huid, dieronderzoek waarin drie verschillende soorten metingen dezelfde kant op wijzen, en een omvangrijke studie bij mensen die daarbij aansluit. Wat ontbreekt, is de laatste stap: een modern gerandomiseerd onderzoek met een roodlichtpaneel bij mensen met eczeem. Dat is een duidelijke leemte. Tegelijkertijd is dit een gebruikelijke fase voor een veelbelovende behandeling die nog niet in een groot onderzoek is getest. Het betekent niet dat het idee geen stand houdt.
Daar volgen twee dingen uit. Niemand kan je een bewezen dosis geven die specifiek voor eczeem geldt. Het is daarom verstandig om de standaardinstructies van je paneel te volgen, in plaats van een speciaal eczeemprotocol. Wees daarnaast voorzichtig met pagina’s die dit als bewezen wetenschap presenteren: het gerandomiseerde onderzoek waarnaar ze het vaakst verwijzen, is bij gericht zoeken nergens in de wetenschappelijke databanken terug te vinden. Alles op deze pagina is gebaseerd op studies die we zelf hebben gecontroleerd.
Rood licht en UVB zijn niet hetzelfde
De lichttherapie die artsen bij eczeem gebruiken, is UVB. In internationale richtlijnen wordt deze genoemd als optie voor mensen bij wie crèmes en zalven onvoldoende helpen (Davis et al., 2024). Ook daar hoort een kanttekening bij: het gaat om een voorwaardelijke aanbeveling, op basis van bewijs dat de richtlijn zelf als beperkt omschrijft. Een Nederlands onderzoek met de naam UPDATE loopt momenteel om die onderbouwing te versterken (Knoeps et al., 2024;25:482.). UVB heeft meer bewijs achter zich dan rood licht, maar ook daar zijn nog vragen te beantwoorden.
Rood en nabij-infrarood licht zijn compleet andere soorten licht dan uv en bevatten helemaal geen uv-straling. Dat betekent geen verbranding, geen uv-schade aan de huid en geen cumulatieve uv-blootstelling die je gedurende je leven moet bijhouden. Het betekent ook dat het bewijs voor UVB niets zegt over rood licht, in positieve of negatieve zin. Wil je de optie die het sterkst wordt ondersteund door de richtlijnen, begin dan bij je huisarts of dermatoloog. Rood licht kun je daarnaast gebruiken.
Wat klanten ons vertellen
Veel mensen met eczeem gebruiken een paneel en vertellen ons dat hun huid rustiger is en minder jeukt. We horen het regelmatig, het sluit aan bij wat je op basis van het bovenstaande onderzoek zou verwachten, en het is een van de redenen waarom we vinden dat dit een degelijk onderzoek verdient. Eczeem kent van zichzelf betere en slechtere periodes. Eén goede maand bewijst dus op zichzelf niets. In combinatie met het werkingsmechanisme en de studies zijn deze ervaringen wel een reden om de mogelijkheid serieus te nemen.
Hoe je het kunt proberen en waar je op moet letten
Rood licht bevat geen uv en een paneel is ontworpen om licht af te geven, geen warmte. Op de aanbevolen afstand voel je een lichte warmte, niet genoeg om je huid echt op te warmen. Voordat je begint, zijn een paar dingen goed om te weten.
- Volg de afstand, sessieduur en frequentie uit de handleiding en gebruik het paneel gedurende meerdere weken consequent. Regelmaat is belangrijker dan lange sessies.
- Begin met één plek en bouw het gebruik op. Zo kun je zien hoe je huid reageert voordat je een groter gebied behandelt.
- Warmte en zweet lokken bij sommige mensen eczeemklachten uit. Geldt dat voor jou, houd dan de aanbevolen afstand aan en begin met kortere sessies. Het gaat om een persoonlijke gevoeligheid om rekening mee te houden, niet om een algemeen risico van het apparaat.
- Als je eczeem vocht afgeeft, geïnfecteerd is of snel erger wordt, ga dan eerst naar een arts voordat je zelf iets aan je behandeling toevoegt.
- Overleg met je arts als je medicijnen gebruikt die je gevoeliger maken voor licht, en kijk niet rechtstreeks in de leds.
Blijf daarnaast de basisverzorging voortzetten. Een rijke, parfumvrije hydraterende crème, royaal en regelmatig aangebracht, ondersteunt de huidbarrière. Ontstekingsremmende zalf tijdens een opvlamming blijft de behandeling waarvoor het sterkste bewijs bestaat. Rood licht is daarop een aanvulling, geen vervanging. Het helpt ook om te weten wat jouw klachten uitlokt, of dat nu zeep, stof, warmte of stress is. En als je eczeem niet onder controle is, kan je huisarts of dermatoloog kijken naar UVB of, bij ernstig eczeem, naar medicatie.
Waarvoor rood licht het best is onderzocht
De huid is over het geheel genomen het gebied waarop rood licht het best is onderzocht. Voor huidverjonging, collageenproductie en wondgenezing zijn er degelijk opgezette, gerandomiseerde onderzoeken bij mensen. Daar werd het effect dat aan het eczeemonderzoek ten grondslag ligt voor het eerst vastgesteld. Wil je tegelijkertijd een droge, verouderende of beschadigde huid ondersteunen, bekijk dan onze collectie gezicht en huid. Wil je weten hoe het bewijs voor andere aandoeningen ervoor staat, lees dan roodlichttherapie bij psoriasis of ons overzicht van roodlichttherapie bij ziektes en aandoeningen. Daarin leggen we per aandoening uit hoe sterk het bewijs is.
Overweeg je het te proberen?
Dat is een redelijke keuze, zolang je weet wat je koopt. Je voegt iets met een bewezen werkingsmechanisme en bemoedigende eerste resultaten toe aan zorg die al werkt. Het ene vervangt het andere niet. Blijf je huid hydrateren, houd je aan je behandelplan en kijk hoe je huid reageert.
Onze proefperiode van 120 dagen geeft je de ruimte om zelf te onderzoeken wat het voor je doet: gebruik het paneel gedurende meerdere weken consequent, houd de rest van je routine hetzelfde en stuur het zonder gedoe terug als je geen verschil merkt. Daarmee staat niet vast of rood licht in het algemeen werkt bij eczeem, maar je krijgt wel antwoord op de vraag die voor jou telt: of jij er iets aan hebt. Twijfel je of het bij jouw situatie past? Bel ons op +31 85 250 2810 of mail naar support@nuvibody.com. Als we denken dat het voor jou weinig toevoegt, zeggen we dat ook.
Veelgestelde vragen
Helpt roodlichttherapie bij eczeem?
Het onderzoek wijst in die richting. Het effect op ontstekingen is goed onderbouwd in de huid. Dieronderzoek laat minder krabben en minder ontsteking zien, en een studie onder 112 mensen vond een duidelijke verbetering van jeuk en huiduitslag. Dit is nog niet bevestigd in een modern onderzoek met een paneel voor thuisgebruik. Wees daarom voorzichtig met pagina’s die het als bewezen presenteren.
Hoelang duurt het voordat ik iets merk?
Er is geen bewezen behandelschema voor eczeem. Volg daarom de instructies van je paneel en gebruik het gedurende meerdere weken consequent voordat je het resultaat beoordeelt. Eczeem kent vanzelf betere en slechtere periodes. Daarom zegt een langere gebruiksperiode meer dan een paar sessies.
Is rood licht hetzelfde als de lichttherapie in het ziekenhuis?
Nee. Lichttherapie voor eczeem in het ziekenhuis is UVB, een heel andere soort licht. Dit is de optie die het sterkst wordt ondersteund door de richtlijnen, al zitten er kanttekeningen aan die aanbeveling. Een roodlichtpaneel is geen UVB-lamp en vervangt die ook niet.
Wordt mijn huid warm van een paneel en is dat een probleem?
Een paneel is ontworpen om licht af te geven, geen warmte. Op de aanbevolen afstand voel je een lichte warmte, niet genoeg om je huidtemperatuur echt te verhogen. Als je weet dat warmte en zweet je eczeem uitlokken, houd dan voldoende afstand en begin met kortere sessies.
Kan ik stoppen met mijn crème of zalf als ik rood licht gebruik?
Nee. Hydraterende crème en ontstekingsremmende zalf vormen het best onderbouwde onderdeel van de eczeembehandeling. Stoppen zal vrijwel zeker een opvlamming veroorzaken. Gebruik rood licht ernaast.
Moet ik vóór of na een sessie crème aanbrengen?
Gebruik het paneel op een schone huid en breng je crème daarna aan. Veel belangrijker dan het precieze moment is dat je je huid blijft hydrateren.
Bronnen
Davis DMR, Drucker AM, Alikhan A, et al. Executive summary: guidelines of care for the management of atopic dermatitis in adults with phototherapy and systemic therapies. Journal of the American Academy of Dermatology. 2024;90(2):342-345. DOI: 10.1016/j.jaad.2023.08.103
Knops E, Spuls P, Duijnhoven R, et al. The UPDATE trial (UVB Phototherapy in Dermatology for ATopic Eczema): study protocol for a randomized controlled trial of narrowband UVB with optimal topical therapy versus optimal topical therapy in patients with atopic eczema. Trials. 2024;25:483. DOI: 10.1186/s13063-024-08334-z
Morita H, Kohno J, Hori M, Kitano Y. Clinical application of low reactive level laser therapy (LLLT) for atopic dermatitis. Keio Journal of Medicine. 1993;42(4):174-176. DOI: 10.2302/kjm.42.174
Kim YL, Lim HS, Lee SM. Effect of low-level laser intervention on dermatitis symptoms and cytokine changes in DNCB-induced atopy mouse model: a randomized controlled trial. Experimental and Therapeutic Medicine. 2021;22(5):1196. DOI: 10.3892/etm.2021.10630
Keemss K, Pfaff SC, Born M, Liebmann J, Merk HF, von Felbert V. Prospective, randomized study on the efficacy and safety of local UV-free blue light treatment of eczema. Dermatology. 2016;232(4):496-502. DOI: 10.1159/000448000
Kromer C, Nühnen VP, Pfützner W, et al. Treatment of atopic dermatitis using a full-body blue light device (AD-Blue): protocol of a randomized controlled trial. JMIR Research Protocols. 2019;8(1):e11911. DOI: 10.2196/11911
Ngoc LTN, Moon JY, Lee YC. Utilization of light-emitting diodes for skin therapy: systematic review and meta-analysis. Photodermatology, Photoimmunology and Photomedicine. 2023;39(4):303-317. DOI: 10.1111/phpp.12841
Jagdeo J, Austin E, Mamalis A, et al. Light-emitting diodes in dermatology: a systematic review of randomized controlled trials. Lasers in Surgery and Medicine. 2018;50(6):613-628. DOI: 10.1002/lsm.22791
Avci P, Gupta A, Sadasivam M, et al. Low-level laser (light) therapy (LLLT) in skin: stimulating, healing, restoring. Seminars in Cutaneous Medicine and Surgery. 2013;32(1):41-52. DOI: 10.12788/j.sder.0003
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies. Laat eczeem beoordelen en behandelen door je huisarts of dermatoloog. Overleg altijd met een arts voordat je iets aan je behandeling verandert.
